Powstanie Dom Komedii Aleksandra Fredry

Category: rózne
Author:
27 lipca, 2020

*Pałac w Łaszczowie pod Lublinem zostanie przekształcony w Gmach Komedii Aleksandra Fredry – to inicjatywa Fundacji Rodu Szeptyckich, spadkobierców dramatopisarza. Projekt ogłoszono po poniedziałek, po 218. rocznicę urodzin pisarza „Zemsty” jak i równiez „Ślubów panieńskich”. *

W zrujnowanym obecnie pałac w podlubelskim Łaszczowie w przyszłości zrealizowany zostanie centrum kulturalne dedykowane pamięci Aleksandra Fredry. Mieścić się tam będzie muzeum gromadzące pamiątki wedlug pisarzu. Komputerowe prezentacje i wystawy współtworzyć będzie wrocławskie Ossolineum, dokad znajdują się fredralia przekazane przez rodzinę jeszcze po XIX stuleciu, oraz Centralne Państwowe Archiwum Historyczne we Lwowie, gdzie przechowywane są pamiątki stracone przez rodzinę podczas II wojny światowej.

W Domu Komedii organizowane będą konkursy i warsztaty sztuk dramatycznych, projektowane jest też zorganizowanie corocznego Festiwalu Komedii w Łaszczowie. Program pouczajacy zostanie obrobiony we współpracy z Instytutem Teatralnym.

Aleksander Fredro należy do najczęściej wystawianych rodzimych dramatopisarzy. Od 1945 roku kalendarzowego na rodzimych scenach „Zemstę” wystawiono 193 razy, odbyło się 178 premier „Ślubów panieńskich” i 124 opublikowania „Dam jak i równiez huzarów”. „Historia pozostawiła miejsca związane wraz z życiem Fredry poza granicami Polski, może dlatego nie powstało dotąd w Polsce miejsce dedykowane swoim pamięci. Taką funkcję będzie w przyszłości pełnić Domek Komedii” a mianowicie zapowiedział przy poniedziałek Maciej Szeptycki, potomek Fredry

Aleksander Fredro urodził się 218 lat wstecz, 20 czerwca 1793 roku kalendarzowego w Suchorowie pod Przemyślem. Jako 16-latek wstąpił sluzace do Armii Księstwa Warszawskiego jak i równiez do 1814 roku był oficerem wojsk napoleońskich. Walczył pod Dreznem i Lipskiem, uczestniczył po wyprawie na Moskwę, sposród rosyjskiej niewoli zbiegł w przebraniu wieśniaka. Po powrocie do ojczyzny zamieszkał w rodzinnym gnieździe – Beńkowej Wiszni, w którym miejscu wraz z bratem Maksymilianem za posrednictwem dobrych 10 lat z zapalem pracował dzieki miano lokalnego awanturnika.

„Fredry chodzili na głowach jak i równiez nie można się było nigdzie obrócić, żeby się nie natknąć na Fredrę. Trzeba się było chować przed nimi, bo i z ołtarza by zdjęli, a dodatkowo jeszcze jak i równiez takie wiersze pisali, że nawet starszym uszy od nich trzeszczały” – pisał Zygmunt Kaczkowski, naoczny świadek wypadków.

Milostka Aleksandra Fredry z Zofią Skarbkową, żoną jednej z najbardziej wpływowych postaci ówczesnej Galicji, zakończył się skandalem i rozwodem z mężem – rzeczą w owych czasach niesłychaną. Fredro starał się o Zofię aż dziesięć latek, ożenił się z nią i było to małżeństwo bardzo szczęśliwe.

Fredro zaczął tworzyć na trzydziestce. W tym wieku ustatkował się i bardzo zmienił. Tworzenie pochłaniało fita całkowicie. Stał się samotnikiem i odludkiem, bywał hipochondrykiem, ulegał atakom amnezji. Kazimierz Wyka pisał o Fredrze, że wydaje sie byc on „rzadkim przykładem zupełnego samotnika literackiego, którego pies z kulawa noga nie nauczył jego dziel sztuki i od momentu którego nikt się nie zaakceptowac nauczy”.

Krótko mówiac napisał około 30 egzemplarzy teatralnych. Bardzo popularne są „Zemsta” jak i równiez „Śluby panieńskie”. Mniej popularne są wspomnienia pisarza z czasów napoleońskich, pamiętniki „Trzy po trzy”. Inne utwory Fredry są raczej rzadko wznawiane. Specjalną sławą cieszą się „obsceniczne” żarty literackie, których Fredro napisał kilkadziesiąt. Krążą one w „drugim obiegu” literackim, wiele wraz z nich można znaleźć w sieci.

Z romantycznych pisarzy to właśnie Fredro najsilniej zaistniał w języku potocznym, natomiast jego wpływ jest biezacy po dziś dzień, choć nie każdy zdaje sobie z owego sprawę. „Gwałtu, co się dzieje”, „Wielki człowiek sluzace do małych interesów” to tytuły jego egzemplarzy. „Znacie? Wiemy. A więc posłuchajcie”, „wolnoć Tomku w swoim domku”, „idź serdeńko poniewaz cię trzepnę”, czy też „niech się dzieje ochota nieba, z nią się zawsze zgadzać trzeba” a mianowicie to cytaty z jego utworów.

Pod koniec życia Fredro, choć niemłody i schorowany, objął dowództwo kampanii krajowej w czasie Wiosny Ludów. Jak deputowany sluzace do Sejmu Stanowego zajmował się sprawami teatrów i bibliotek Ossolińskich. Umierając 15 czerwca 1876 roku we Lwowie, zostawił swojemu synowi dokładne instrukcje, w którym porządku mają być publikowane jego dzieła i wedle jakich zasad wystawiane. Był świadomy, że zainteresowanie jego twórczością wraz z upływem latek będzie rosnąć, a nie zaakceptowac maleć. Czas pokazał, że miał rację. (PAP)

aszw/ hes/